Siyah Pasaport Kimlere Verilir?

Siyah pasaport, resmî adıyla diplomatik pasaport, Türkiye Cumhuriyeti adına önemli devlet görevlerini yürüten veya diplomatik görevle yurt dışına gönderilen kişilere verilen pasaport türüdür.

Bordo, yeşil ve gri pasaportlardan farklı olarak diplomatik pasaport başvuruları nüfus müdürlükleri üzerinden değil, Dışişleri Bakanlığı tarafından yürütülür. Bu pasaport kişisel talep, gelir düzeyi veya uzun süre memuriyet yapma gibi şartlarla alınamaz.

Siyah Pasaport Nedir?

Siyah pasaport, Pasaport Kanunu’nda diplomatik pasaport olarak tanımlanan ve belirli devlet görevlerini yürüten kişilere verilen resmî seyahat belgesidir.

Pasaportun siyah renkte olması nedeniyle günlük kullanımda “siyah pasaport” ifadesi tercih edilir. Ancak resmî işlemlerde kullanılan doğru isim diplomatik pasaporttur.

Diplomatik pasaportlar Dışişleri Bakanlığı ile Türkiye’nin yurt dışındaki büyükelçilikleri ve yetkili temsilcilikleri tarafından düzenlenir.

Siyah Pasaport Kimlere Verilir?

Diplomatik pasaport hakkı, Pasaport Kanunu’nda sayılan makam ve görevlerle sınırlıdır. Başlıca hak sahipleri arasında şunlar yer alır:

• Cumhurbaşkanı ve eski cumhurbaşkanları,
• Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri,
• TBMM üyesi olmayan bakanlar,
• Eski TBMM başkanları,
• Eski başbakanlar ve dışişleri bakanları,
• Anayasa Mahkemesi başkan ve üyeleri,
• Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesinin ilgili başkan ve üst düzey üyeleri,
• Genelkurmay Başkanı ve kanunda belirtilen üst düzey askerî yetkililer,
• Orgeneral ve oramiraller,
• Türkiye’nin diplomatik temsilciliklerinde görev yapan diplomatlar,
• Hükûmet adına uluslararası görüşme veya anlaşma yapmakla görevlendirilen kişiler,
• Uluslararası toplantı, konferans ve müzakerelere diplomatik görevle gönderilen görevliler,
• Diplomatik kuryeler ve kanunda ayrıca belirtilen üst düzey kamu görevlileri.

Bu liste genel bilgilendirme niteliğindedir. Hak sahipliği kişinin yalnızca meslek adına değil, güncel görevi, unvanı ve Pasaport Kanunu kapsamındaki statüsüne göre değerlendirilir.

Her Diplomat Siyah Pasaport Alabilir mi?

Dışişleri teşkilatında diplomatik görevle bulunan personel, görevin niteliğine göre diplomatik pasaport alabilir. Ancak bir kamu kurumunda çalışmak veya yurt dışına resmî görevle gönderilmek her zaman siyah pasaport hakkı vermez.

Diplomatik pasaport hakkı bulunmayan fakat kamu adına yurt dışına gönderilen kişilere, şartları karşılamaları durumunda hizmet damgalı gri pasaport düzenlenebilir.

Bu nedenle siyah pasaport ile gri pasaport birbirinden ayrılmalıdır:

• Siyah pasaport, kanunda belirtilen diplomatik ve üst düzey devlet görevleri için verilir.
• Gri pasaport, kamu adına geçici görevle yurt dışına gönderilen ve diplomatik veya yeşil pasaport hakkı bulunmayan kişilere verilebilir.

Siyah Pasaport Aile Bireylerine Verilir mi?

Diplomatik pasaport sahibinin hak sahipliği devam ettiği sürece eşine de diplomatik pasaport düzenlenebilir.

Çocuklar için ise yaş, öğrenim ve medeni durum şartları bulunur. Hak sahibinin;

• Ergin olmayan çocukları,
• 18-25 yaş arasında olup öğrenimine devam eden,
• Evli olmayan,
• Gelir getiren bir işte çalışmayan,
• Hak sahibi ebeveyniyle birlikte yaşayan çocukları

belirli şartlarla diplomatik pasaporttan yararlanabilir.

Sürekli bakıma ihtiyaç duyduğu resmî sağlık kurulu raporuyla belgelenen, evli olmayan ve çalışmayan engelli çocuklarda yaş sınırı uygulanmayabilir.

25 yaşını dolduran çocuk siyah pasaport kullanabilir mi?

Öğrenim nedeniyle diplomatik pasaport kullanan çocukların hakkı en geç 25 yaşın tamamlanmasıyla sona erer. Çocuğun daha önce evlenmesi, gelir getiren bir işe başlaması veya öğrenciliğinin bitmesi durumunda hak sahipliği daha erken sona erebilir.

Engeli nedeniyle sürekli bakıma muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen çocuklar için farklı hükümler uygulanabilir.

Siyah Pasaport Kaç Yıllık Verilir?

Diplomatik pasaportun geçerlilik süresi, hak sahibinin görevinin geçici veya sürekli olmasına göre belirlenir.

Geçici görev veya seyahat için gidenlere görevin niteliğine uygun süreli, sürekli dış göreve atananlara ise Dışişleri Bakanlığı tarafından belirlenen süreyle geçerli diplomatik pasaport düzenlenebilir. Hak sahibinin görev veya unvanının sona ermesi durumunda pasaportun geçerliliği de yeniden değerlendirilir.

Dolayısıyla siyah pasaport, kişiye ömür boyu sınırsız kullanım hakkı veren bir belge değildir.

Siyah Pasaport Başvurusu Nasıl Yapılır?

Diplomatik pasaport başvurusu, hak sahibinin görev yaptığı kurum ve Dışişleri Bakanlığı üzerinden yürütülür. Başvuru süreci standart bordo pasaport başvurusundan farklıdır.

Başvuru sırasında durumun niteliğine göre şu belgeler istenebilir:

• Diplomatik e-pasaport başvuru formu,
• Görev ve unvanı gösteren resmî yazı,
• T.C. kimlik kartı,
• Biyometrik fotoğraf,
• Varsa önceki diplomatik pasaport,
• Eş ve çocuklar için aile bağını gösteren belgeler,
• 18-25 yaşındaki çocuklar için öğrenci ve taahhüt belgeleri,
• Engelli çocuklar için sağlık kurulu raporu,
• Boşanma halinde velayet kararı.

Başvuru belgelerinin eksiksiz hazırlanması ve hak sahibi kurumun onayının alınması gerekir.

Siyah Pasaportla Her Ülkeye Vizesiz Gidilir mi?

Hayır. Diplomatik pasaport birçok ülkeye seyahatte vize kolaylığı sağlayabilse de bütün ülkeler için otomatik vize muafiyeti oluşturmaz.

Her ülkenin diplomatik pasaport sahiplerine uyguladığı vize rejimi farklıdır. Bazı ülkeler belirli süreyle vizesiz giriş hakkı tanırken bazıları diplomatik pasaport sahiplerinden de vize isteyebilir. Seyahatten önce Dışişleri Bakanlığının güncel vize uygulamaları kontrol edilmelidir.

Siyah Pasaport Diplomatik Dokunulmazlık Sağlar mı?

Diplomatik pasaport sahibi olmak, tek başına kişiye her ülkede diplomatik dokunulmazlık sağlamaz.

Diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıklar kişinin;

• Görevine,
• Görev yaptığı ülkeye,
• Akreditasyon durumuna,
• Uluslararası sözleşmelere,
• Kabul eden ülkenin tanıdığı statüye

göre belirlenir.

Dolayısıyla yalnızca siyah pasaport taşımak, kişinin yabancı ülkelerde tüm hukuki işlemlerden muaf olduğu anlamına gelmez.

Siyah, Yeşil ve Gri Pasaport Arasındaki Farklar

Türkiye’de diplomatik pasaport, hususi pasaport ve hizmet pasaportu birbirinden farklı hak sahipliği şartlarına sahiptir. Bir pasaport türüne hak kazanmak diğer pasaport türüne otomatik olarak hak kazandırmaz.