Şakir Paşa Ailesi ve Hikâyesi

Şakir Paşa ailesi, Osmanlı Devleti’nin son döneminden Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanan süreçte yetiştirdiği sanatçı, yazar ve tiyatrocularla tanınan bir ailedir.

Ailenin merkezindeki isim Kabaağaçlızade Mehmet Şakir Paşa’dır. Askerlik, diplomasi, tarihçilik ve eğitimcilik gibi görevlerde bulunan Şakir Paşa, çocuklarının yabancı dil, müzik, resim ve edebiyatla ilgilenmesini desteklemiştir.

Mehmet Şakir Paşa Kimdir?

Mehmet Şakir Paşa 1855 yılında doğmuştur. Osmanlı ordusunda görev yapmış, Girit’te yöneticilik ve Atina’da büyükelçilik gibi görevler üstlenmiştir.

İkinci evliliğini Giritli Sare İsmet Hanım’la yapmıştır. Bu evlilikten Cevat Şakir, Hakkiye, Ayşe, Suat, Fahrelnissa ve Aliye dünyaya gelmiştir.

Aile, bir dönem Büyükada’da yaşamış ve çocuklar dönemin şartlarına göre oldukça kapsamlı bir eğitim almıştır.

Şakir Paşa Ailesinin Ünlü Üyeleri

Cevat Şakir Kabaağaçlı

Halikarnas Balıkçısı adıyla tanınan Cevat Şakir, Türk edebiyatının önemli deniz ve Ege yazarlarından biridir. Bodrum’un kültürel açıdan tanınmasında ve Mavi Yolculuk kavramının gelişmesinde etkili olmuştur.

Fahrelnissa Zeid

Fahrelnissa Zeid, modern Türk resminin uluslararası alanda tanınan isimlerindendir. Büyük boyutlu, renkli ve soyut çalışmalarıyla bilinir.

İlk evliliğini yazar İzzet Melih Devrim’le, ikinci evliliğini Irak Kraliyet Ailesi’nden Emir Zeid’le yapmıştır. Oğlu Nejad Melih Devrim ressam, kızı Şirin Devrim ise tiyatro sanatçısı olmuştur.

Aliye Berger

Aliye Berger, Türkiye’nin öncü gravür sanatçılarından biridir. Resim ve müzik eğitimi aldıktan sonra Londra’da gravür çalışmıştır.

1954 yılında “Güneşin Doğuşu” adlı eseriyle düzenlenen resim yarışmasında birincilik kazanması, sanat dünyasında geniş çapta tanınmasını sağlamıştır.

Hakkiye Koral ve Füreya Koral

Şakir Paşa’nın kızı Hakkiye Koral’ın çocuğu Füreya Koral, Türkiye’nin çağdaş seramik sanatının öncü isimlerinden biri olmuştur.

Füreya Koral; duvar panoları, seramik tabaklar ve mimariyle bütünleşen eserleriyle Türkiye’de seramiğin yalnızca dekoratif bir alan olarak değil, bağımsız bir sanat dalı olarak gelişmesine katkı sağlamıştır.

Nejad Melih Devrim ve Şirin Devrim

Fahrelnissa Zeid’in oğlu Nejad Melih Devrim ressam olarak uluslararası çalışmalar yapmıştır. Kızı Şirin Devrim ise tiyatro oyunculuğu ve yönetmenliği alanında çalışmıştır.

Şirin Devrim, ailesinin hikâyesini A Turkish Tapestry: The Shakirs of Istanbul adlı kitabında kaleme almıştır. Eser Türkçede Şakir Paşa Ailesi adıyla yayımlanmıştır.

Şakir Paşa’nın Ölümü

Aile tarihinin en tartışmalı olaylarından biri, Mehmet Şakir Paşa’nın 1914 yılında Afyon’daki çiftlikte hayatını kaybetmesidir.

Olay sırasında Cevat Şakir ile babası arasında tartışma yaşandığı ve Şakir Paşa’nın silahtan çıkan kurşunla öldüğü bilinmektedir. Cevat Şakir yargılanarak hapis cezası almıştır.

Olayın ayrıntıları aile anıları ve sonraki anlatımlarda farklı biçimlerde aktarılmıştır. Bu nedenle tarihsel belgelerle dramatik yapımların kurgusal yorumlarını birbirinden ayırmak gerekir.

Dizi ile Gerçek Hikâye Aynı mı?

Şakir Paşa ailesinden esinlenen televizyon dizileri ve dramatik yapımlar, gerçek kişileri temel alsa da belgesel niteliği taşımaz. Diyaloglar, ilişkiler, olay sıralamaları ve karakterlerin duyguları dramatik anlatım amacıyla değiştirilebilir.

Ailenin gerçek hikâyesini araştırırken Şirin Devrim’in aile anıları, müze arşivleri, sanatçı biyografileri ve akademik çalışmalar daha güvenilir kaynaklardır.

Şakir Paşa Ailesi Neden Önemlidir?

Şakir Paşa ailesinin önemi yalnızca tanınmış kişiler yetiştirmesinden kaynaklanmaz. Ailenin farklı kuşakları edebiyat, resim, gravür, seramik ve tiyatro gibi alanlarda Türkiye’nin modernleşme sürecine katkıda bulunmuştur.

Cevat Şakir Kabaağaçlı, Fahrelnissa Zeid, Aliye Berger, Füreya Koral, Nejad Devrim ve Şirin Devrim gibi isimler sayesinde aile, Türk kültür ve sanat tarihinde özel bir yere sahiptir. İstanbul Modern kaynakları da bu isimler arasındaki aile bağlarını açık biçimde göstermektedir.