Rücu Etmek ve Mücbir Sebep Ne Demek?

Rücu ve mücbir sebep kavramları sigorta poliçelerinde, sözleşmelerde, trafik kazalarında ve hukuki uyuşmazlıklarda sıkça kullanılır. Bu terimler benzer alanlarda karşımıza çıksa da birbirinden tamamen farklı anlamlara sahiptir.

Rücu Etmek Ne Demek?

Rücu etmek, bir kişinin veya kurumun başkası adına ödediği bedeli, asıl sorumlu olan kişiden geri istemesidir.

Sigortacılıkta rücu, sigorta şirketinin zarar görene ödeme yaptıktan sonra belirli şartlar altında ödediği tutarı kazadan veya zarardan sorumlu kişiden talep etmesi anlamına gelir.

Rücu Hakkı Nasıl Ortaya Çıkar?

Bir trafik kazasında zarar gören üçüncü kişinin mağduriyetinin giderilmesi önceliklidir. Sigorta şirketi poliçe kapsamındaki tazminatı zarar görene ödeyebilir. Ancak kazanın sigortalının ağır kusuru, kasıtlı davranışı veya poliçe şartlarına aykırı bir durum sonucunda gerçekleştiği belirlenirse sigortacı ödediği tutarı sigortalıdan geri isteyebilir.

Zorunlu trafik sigortası genel şartlarında sigortacının ödeme yaptıktan sonra, sözleşme ve kanun hükümleri kapsamında kazaya neden olan sigortalıya rücu edebileceği düzenlenmiştir.

Sigorta Şirketi Hangi Durumlarda Rücu Edebilir?

Rücu nedenleri olayın özelliklerine ve ilgili poliçe şartlarına göre değerlendirilir. Örnek olarak şu durumlar gösterilebilir:

• Kazanın kasıtlı hareket veya ağır kusur sonucunda meydana gelmesi
• Aracın gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kişi tarafından kullanılması
• Sürücünün ehliyetine el konulmuş olması
• Kazanın mevzuatta belirtilen sınırların üzerinde alkollü araç kullanımından kaynaklanması
• Aracın taşıma veya kullanım kurallarına aykırı biçimde kullanılması
• Hasar sonrasında sigortacıya karşı gerçeğe aykırı beyanda bulunulması

Her trafik ihlali otomatik olarak rücu sebebi değildir. İhlal ile kazanın meydana gelmesi arasında bağlantı bulunması ve genel şartlardaki koşulların oluşması gerekebilir.

Rücu Örneği

Ehliyetsiz bir sürücünün kullandığı araç başka bir araca çarpmış olsun. Trafik sigortası, zarar gören aracın hasarını poliçe limitleri kapsamında karşılayabilir. Daha sonra sigorta şirketi, şartların oluşması halinde ödediği tutarı araç işleteninden veya sorumlu kişiden talep edebilir.

Mücbir Sebep Ne Demek?

Mücbir sebep; kişinin kontrolü dışında gerçekleşen, öngörülmesi veya önlenmesi mümkün olmayan ve sözleşmeden doğan yükümlülüğün yerine getirilmesini engelleyen olağanüstü olaydır.

Mücbir sebep değerlendirmesinde yalnızca olağanüstü bir olayın gerçekleşmesi yeterli değildir. Olayın ilgili borcun veya yükümlülüğün yerine getirilememesine doğrudan neden olması gerekir.

Mücbir Sebep Sayılabilecek Olaylar

Somut olayın koşullarına göre aşağıdaki durumlar mücbir sebep olarak değerlendirilebilir:

• Şiddetli deprem
• Sel, heyelan veya büyük çaplı doğal afet
• Savaş veya seferberlik
• Genel ve kapsamlı salgın tedbirleri
• Yetkili makamların faaliyetleri durduran kararları
• Büyük çaplı yangın
• Ulaşım ve altyapıyı tamamen durduran olağanüstü olaylar

Her deprem, yağış, ekonomik kriz veya iş yoğunluğu kendiliğinden mücbir sebep sayılmaz. Olayın kaçınılmaz olması, tarafın kusurundan kaynaklanmaması ve yükümlülüğün yerine getirilmesini gerçekten engellemesi aranır.

Mücbir Sebebin Sözleşmeye Etkisi Nedir?

Mücbir sebebin etkisi sözleşmenin hükümlerine ve olayın süresine göre değişebilir.

Mücbir sebep sonucunda:

• Borcun yerine getirilmesi geçici olarak ertelenebilir.
• Gecikme nedeniyle ceza uygulanmayabilir.
• Sözleşmedeki süreler uzayabilir.
• Edimin yerine getirilmesi kalıcı olarak imkânsızlaşabilir.
• Taraflara sözleşmeyi feshetme hakkı doğabilir.

Sözleşmede mücbir sebep maddesi varsa hangi olayların kapsama girdiği, bildirim süresi ve tarafların hakları bu maddeye göre değerlendirilir.

Rücu ile Mücbir Sebep Arasındaki Fark

Rücu, yapılmış bir ödemenin asıl sorumludan geri alınmasıyla ilgilidir. Mücbir sebep ise bir yükümlülüğün kişinin kontrolü dışındaki olağanüstü olay nedeniyle yerine getirilememesiyle ilgilidir.

Örneğin sigorta şirketinin ödediği tazminatı kusurlu sürücüden istemesi rücudur. Deprem nedeniyle teslim edilmesi mümkün olmayan bir ürünün gecikmesi ise şartları karşılıyorsa mücbir sebep kapsamında değerlendirilebilir.

Mücbir Sebep Sigorta Tazminatını Engeller mi?

Mücbir sebep, sigorta tazminatının her durumda reddedileceği anlamına gelmez. Önemli olan meydana gelen olayın poliçede teminat altına alınıp alınmadığıdır.

Deprem, sel veya terör gibi olaylar bazı poliçelerde temel teminat kapsamında bulunurken bazı poliçelerde ek teminat gerektirebilir. Bu nedenle poliçenin teminatlar ve istisnalar bölümü incelenmelidir.