Staj Sigortası ile Kademeli Emeklilik Şartları

Staj ve çıraklık döneminde adına sigorta kaydı oluşturulan birçok kişi, bu tarihin neden emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmediğini merak etmektedir. Kademeli emeklilik konusu ise özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanların gündeminde yer almaktadır.

Ancak staj sigortası ve kademeli emeklilik konusunda kamuoyunda paylaşılan önerilerle yürürlükteki uygulamaların birbirinden ayrılması gerekir.

Staj Sigortası Nedir?

Staj sigortası, eğitim kapsamında zorunlu veya belirli şartlarla yapılan staj sırasında öğrenciyi başta iş kazası ve meslek hastalığı olmak üzere kısa vadeli risklere karşı koruyan sigortadır.

SGK’ya göre meslek liselerinde veya yükseköğrenim sırasında staja tabi tutulan öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır. Aday çıraklar ve mesleki eğitim gören bazı öğrenciler için kapsam farklılaşabilir.

Staj Sigortası Emekliliğe Sayılır mı?

Mevcut uygulamada yalnızca kısa vadeli sigorta kolları kapsamında bildirilen standart staj sigortası, emeklilik için gerekli olan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primlerini içermez.

Bu nedenle staj başlangıç tarihi genel olarak:

• Emeklilik başlangıcı sayılmaz.
• Emeklilik prim gününe eklenmez.
• EYT başlangıç tarihi olarak kabul edilmez.
• Sigortalılık süresini tek başına başlatmaz.

E-Devlet hizmet dökümünde staj tarihi görünse bile emeklilik hesabında esas alınan tarih, uzun vadeli sigorta kollarına tabi ilk çalışma tarihidir.

Staj Sırasında Normal Çalışma Varsa Durum Değişir mi?

Bir kişi stajyer görünmesine rağmen aynı dönemde gerçek bir hizmet akdiyle çalışmış ve adına uzun vadeli sigorta primi yatırılmışsa bu hizmet ayrıca değerlendirilir.

Burada belirleyici olan kaydın “staj” olarak görünmesi değil, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi yatırılıp yatırılmadığıdır. Hizmet dökümündeki belge ve sigorta kolu bilgileri kontrol edilmelidir.

Staj Sigortası Borçlanılabilir mi?

11 Temmuz 2026 itibarıyla genel kapsamlı staj ve çıraklık sürelerini borçlanarak emeklilik başlangıcına çevirme hakkı yürürlüğe girmiş değildir.

TBMM’ye staj ve çıraklık sürelerinin borçlanılması ve başlangıç kabul edilmesi amacıyla farklı kanun teklifleri sunulmuştur. Mayıs 2025 tarihli bir teklifte staj, çıraklık ve bursiyerlik süreleri için borçlanma hakkı verilmesi önerilmiştir. Haziran 2026 tarihli başka bir teklif de geçmiş staj ve çıraklık sürelerinin borçlanılarak başlangıca dâhil edilmesini amaçlamaktadır. Ancak kanun teklifi verilmesi, düzenlemenin yürürlüğe girdiği anlamına gelmez.

Staj Başlangıcının Kabul Edilmesi Ne Değiştirir?

Gelecekte bir yasal düzenleme yapılması halinde kapsam ve şartlar kanun metniyle belirlenecektir.

Olası bir düzenlemede şu konular önem taşıyabilir:

• Hangi staj türlerinin kapsama alınacağı
• Yalnızca zorunlu stajların kabul edilip edilmeyeceği
• Borçlanma bedelinin nasıl hesaplanacağı
• Başlangıç tarihinin geriye çekilip çekilmeyeceği
• Borçlanılan günlerin prim gününe eklenip eklenmeyeceği
• 8 Eylül 1999 öncesi staj yapanların durumu
• Başvuru süresi

Bu şartlar yasalaşmış bir düzenleme bulunmadan kesin olarak söylenemez.

Kademeli Emeklilik Nedir?

Kademeli emeklilik, kişilerin ilk sigorta başlangıç tarihlerine göre yaş ve prim şartlarının aşamalı biçimde belirlenmesini ifade eder.

Günümüzde kamuoyunda kullanılan “kademeli emeklilik” talebi çoğunlukla 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanların, başlangıç tarihlerine göre daha düşük ve aşamalı yaş şartlarıyla emekli olmasını amaçlayan yeni bir düzenlemeyi ifade etmektedir.

2026 Yılında Kademeli Emeklilik Çıktı mı?

11 Temmuz 2026 itibarıyla EYT sonrasında 8 Eylül 1999’dan sonra sigortalı olanlara yönelik yeni ve genel kapsamlı bir kademeli emeklilik düzenlemesi yürürlüğe girmiş değildir.

Konu TBMM’de farklı konuşmalara, önergelere ve kanun tekliflerine konu olmaya devam etmektedir. Ancak yürürlükteki emeklilik şartları SGK mevzuatındaki mevcut başlangıç tarihi, yaş ve prim günü kurallarına göre uygulanmaktadır.

8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 Arasında Sigortalı Olanların Şartları

SGK’nın 4/a kapsamındaki mevcut açıklamasına göre bu dönemde ilk kez hizmet akdiyle çalışmaya başlayanlar iki seçenekten birini yerine getirerek yaşlılık aylığına hak kazanabilir:

Birinci Seçenek

• Kadınlarda 58 yaş
• Erkeklerde 60 yaş
• 7.000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi

İkinci Seçenek

• Kadınlarda 58 yaş
• Erkeklerde 60 yaş
• 25 yıllık sigortalılık süresi
• En az 4.500 prim günü

Bu şartlar 4/a, yani hizmet akdiyle çalışanlar için geçerlidir. 4/b ve 4/c kapsamındaki çalışanların şartları farklı olabilir.

30 Nisan 2008 Sonrasında Sigortalı Olanların Şartları

30 Nisan 2008 sonrasında ilk kez 4/a kapsamında sigortalı olanlarda genel kural, 7.200 prim gününün tamamlandığı tarihe göre belirlenen yaş şartıdır.

SGK’nın mevcut tablosuna göre 7.200 gün şartını 31 Aralık 2035 tarihine kadar tamamlayanlarda:

• Kadınlar için 58 yaş
• Erkekler için 60 yaş

uygulanır. Prim gününün daha sonraki yıllarda tamamlanması halinde emeklilik yaşı kademeli biçimde yükselir ve 2048’den itibaren kadın ve erkeklerde 65 yaşa ulaşır.

Mevcut Sistemde Zaten Kademeli Yaş Uygulaması Var mı?

Evet. Mevcut mevzuatta prim gününün tamamlandığı tarihe göre yaşın ilerleyen yıllarda yükseldiği kademeli bir sistem bulunmaktadır.

Ancak kamuoyundaki yeni kademeli emeklilik talebi farklıdır. Talep, özellikle 8 Eylül 1999 ile 2008 arasında sigorta girişi bulunan kişilere EYT sonrasında yeni ve daha avantajlı bir geçiş tablosu uygulanmasını ifade etmektedir.

Staj Sigortası Olanlar Ne Yapmalı?

Öncelikle e-Devlet üzerinden şu kayıtlar kontrol edilmelidir:

• İlk işe giriş bildirgesi
• 4/a hizmet dökümü
• Uzun vadeli sigorta başlangıcı
• Staj veya çıraklık kayıtları
• Toplam prim gün sayısı
• Eksik veya çakışan hizmetler

Staj döneminde normal çalışan statüsünde olunmasına rağmen uzun vadeli primlerin yatırılmadığı düşünülüyorsa işveren kayıtları, ücret belgeleri ve hizmet sözleşmeleriyle birlikte SGK’dan bilgi alınabilir.

Kademeli Emeklilik Tablosu Paylaşımlarına Dikkat

Sosyal medyada başlangıç yılına göre yaş ve prim şartı gösteren çok sayıda “kademeli emeklilik tablosu” paylaşılmaktadır. Bu tabloların önemli bölümü teklif veya taleplere dayanmakta, yürürlükteki mevzuatı göstermemektedir.

Resmî Gazete’de yayımlanmayan ve SGK tarafından duyurulmayan tablolar kesin emeklilik şartı olarak kabul edilmemelidir.