Noter Açma Şartları

Türkiye'de noterlik, klasik anlamda kişinin gerekli sermayeyi sağlayıp istediği yerde açabileceği özel bir işletme değildir. Noterlik bir kamu hizmetidir; noterliklerin kurulması, yerlerinin belirlenmesi ve atamalar Adalet Bakanlığının yetkisi altında yürütülür.

Dolayısıyla “noter açmak” isteyen kişinin önce noter olma ve noterlik belgesi alma şartlarını taşıması, ardından ilan edilen noterliklere başvurması ve atanması gerekir. Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü münhal ve yeni kurulan noterliklerin ilan ve atama işlemlerini yürütmektedir.

Herkes Noter Açabilir mi?

Hayır.

1512 sayılı Noterlik Kanunu'nda noterlik mesleğine kabul için özel koşullar düzenlenmiştir. Noter olabilmek için kural olarak noterlik stajının tamamlanması ve noterlik belgesinin alınması gerekir. Kanunda belirlenen bazı hukuk meslekleri için ise stajdan muafiyet bulunmaktadır.

Dolayısıyla hukuk eğitimi veya noterlik belgesi bulunmadan sermaye yatırarak noterlik açılması mümkün değildir.

Noter Olma Şartları Nelerdir?

Noterlik Kanunu'nun stajyerlik şartlarını düzenleyen hükümlerinde temel olarak:

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olma,
• Kanundaki yaş şartlarını taşıma,
• Türk hukuk fakültesinden mezun olma veya yabancı hukuk fakültesi mezuniyetinde gerekli denklik şartlarını yerine getirme,
• Uygulanması gereken durumda Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olma,
• Devlet memurluğuna engel belirli mahkûmiyetlerin bulunmaması,
• Kesinleşmiş ceza veya disiplin kararı nedeniyle hâkim, savcı, memur veya avukat olma niteliğini kaybetmemiş olma

gibi koşullar bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin kendi mezuniyet ve mesleki geçmişine göre staj veya muafiyet durumunu ayrıca değerlendirmesi gerekir.

Avukatlar Noter Olabilir mi?

Kanunda bazı meslek grupları için noterlik stajından muafiyet düzenlenmiştir.

Adlî veya askerî yargı hâkimliği veya savcılığı yapmış kişiler ile kanunda belirtilen şartları taşıyan hukuk fakültesi mezunu idarî yargı hâkim ve savcıları ve avukat unvanını kazanmış kişiler noterlik stajına tabi olmayabilir. Bununla birlikte noterlik belgesi ve atanma sürecinin tamamlanması gerekir.

Yani avukat olmak, doğrudan bir noterlik ofisi açma hakkı vermez.

Noterlik Belgesi Nasıl Alınır?

Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün güncel uygulamasında noterlik belgesi başvuruları elektronik ortamdan alınmaktadır.

Bakanlık, noterlik belgesi başvurularının vatandaş UYAP üzerinden e-Devlet şifresi, güvenli elektronik imza veya mobil imza kullanılarak yapılabileceğini ve fiziki başvuruların kabul edilmediğini belirtmektedir.

Başvuruda istenen belgeler kişinin mesleki statüsüne göre değişebilir. Örneğin hâkim/savcılar ile serbest veya kamu kurumlarında çalışan avukatlar için belge listeleri ayrı düzenlenmektedir.

Noterlik Belgesi Alınca Doğrudan Noter Açılabilir mi?

Hayır.

Noterlik belgesinin alınması, kişinin istediği ilçede noterlik açabilmesi anlamına gelmez.

Adalet Bakanlığı tarafından münhal veya yeni kurulan noterlikler ilan edilir. Gerekli şartları taşıyan adaylar ilan edilen noterliklere başvurur ve atama süreci yürütülür.

2026 yılında yayımlanan noterlik ilanlarında da başvuruların ilan tarihinden itibaren belirlenen süre içinde UYAP üzerinden yapılması gerektiği görülmektedir.

İstenen Bir Yere Yeni Noterlik Açılabilir mi?

Kişinin kendi kararıyla açması mümkün değildir.

1512 sayılı Kanun uyarınca noterliklerin kurulması kamu hizmetinin ihtiyacına göre gerçekleştirilir. Noterliklerin sınıflandırılmasında nüfus, iş yoğunluğu ve noterlik gelirleri gibi ölçütler dikkate alınmaktadır.

Bu nedenle örneğin “bu ilçede noter yok, burada kendi noterliğimi açayım” şeklinde doğrudan bir özel işletme başvurusu yapılamaz.

Noterliğe Atandıktan Sonra Ne Yapılır?

Atama tamamlandıktan sonra noterlik dairesinin fiilen faaliyete geçirilmesi gerekir.

Noterlik Kanunu'na göre noter sıfatı göreve fiilen başlama tarihinde kazanılır. Atama veya nakil kararı Adalet Bakanlığının internet sitesinde ilan edilir ve noter, kanundaki süre içinde göreve başlamak zorundadır.

Noterlik dairesinin yeri de serbestçe belirlenemez. Dairenin Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen yer sınırları içerisinde bulunması gerekir.

Noterlik İçin Teminat Var mı?

Evet.

Noterlik Kanunu'nun teminat hükümlerine göre mesleğe yeni giren noterlerin, göreve başladıktan sonra belirli süre içerisinde noterliğin yıllık gayrisafi gelirine bağlı olarak hesaplanan teminatı yatırması gerekir.

Kanundaki mevcut düzenlemede ilk teminat, noterliğin bir yıllık gayrisafi gelirinin %5'i üzerinden belirlenir. Yeni açılan noterliklerde ilan edilen tahminî gayrisafi gelir esas alınır. Sonraki yıllarda da kanunda belirtilen oran üzerinden ek teminat yükümlülüğü bulunmaktadır.

Bu teminat, noterlik açmak için ödenen bir “ruhsat bedeli” değildir; noterlerin görevleri nedeniyle doğabilecek zararlar ve belirli mali yükümlülükler için kanunda öngörülen güvencedir.

Noterlik Açma Süreci Kısaca Nasıl İlerler?

Genel süreç şu şekilde özetlenebilir:

1. Noterlik mesleğine kabul şartlarının sağlanması.
2. Gerekliyse noterlik stajının tamamlanması.
3. Noterlik belgesinin alınması.
4. Adalet Bakanlığının noterlik ilanlarının takip edilmesi.
5. Uygun noterlik için süresi içinde başvuru yapılması.
6. Atama kararının verilmesi.
7. Göreve başlama için gerekli yemin, teminat ve idarî işlemlerin tamamlanması.
8. Bakanlıkça belirlenen yer şartlarına uygun noterlik dairesinin faaliyete geçirilmesi.

İlan ve başvuru şartları adayın noterlik sınıfına ve mesleki durumuna göre değişebileceği için güncel Adalet Bakanlığı ilanı esas alınmalıdır.

Noterlikler Kaç Sınıfa Ayrılır?

Noterlikler iş yoğunluğu, gelir ve görev yeri gibi kriterler çerçevesinde sınıflandırılır.

Bu sınıflandırma aynı zamanda hangi noterlerin veya belge sahiplerinin hangi boş noterliklere başvurabileceğini etkiler. Bu nedenle noterlik belgesi sahibi bir kişinin her ilan edilen noterliğe doğrudan atanabileceği düşünülmemelidir.